Mój wewnętrzny świat, w którym odnajduję spokój
Temat: Szkoła i praca
Intensywność emocjonalna: ŚREDNIA
Format: Ćwiczenie główne
Źródło / Autor: Novapolis; Autorzy zestawu narzędzi; inspiracją były psychospołeczne i narracyjne praktyki oparte na sztuce
Temat
Szkoła i praca
Powiązane również z
Odporność psychiczna, bezpieczeństwo, regulacja emocji, tożsamość, włączenie społeczne
Cel (obszar uczenia się)
Wsparcie uczestników w docieraniu do wewnętrznych zasobów (spokoju, siły i wiary w siebie) oraz ich wizualizowaniu poprzez ekspresję twórczą, a tym samym wzmacnianie łagodnej sprawczości, samoregulacji emocjonalnej i odporności psychicznej w kontekście szkoły i pracy.
Grupa docelowa
Młodzież (14-18 lat) / Młodzi dorośli (18-35 lat)
Liczebność grupy
6-25 uczestników (ćwiczenie można dostosować do pracy indywidualnej lub w parach)
Czas trwania
75-120 minut (elastycznie)
Osoba prowadząca powinna umożliwić wolniejsze tempo osobom szczególnie refleksyjnym lub bardzo twórczym.
Potrzebne materiały
Papier w formacie A4 lub A3
Markery, kredki ołówkowe, kredki świecowe, farby lub materiały do kolażu
Nożyczki, klej, czasopisma (opcjonalnie)
Opcjonalnie: spokojna, neutralna muzyka w tle (wyłącznie za zgodą grupy)
Wygodna, cicha przestrzeń zapewniająca miejsce do pracy indywidualnej i dzielenia się refleksjami
Instrukcja krok po kroku:
1. Wprowadzenie do tematu i zadbanie o bezpieczeństwo (15 min)
Delikatnie wprowadź uczestników do ćwiczenia:
„Kiedy trafiamy do nieznanych miejsc, takich jak nowa szkoła, praca lub środowisko szkoleniowe, możemy czuć niepewność albo wrażenie, że nie pasujemy.
Jednocześnie w każdym z nas często istnieje coś - obraz, uczucie, wspomnienie lub przekonanie - co daje nam spokój albo siłę.
Dziś przyjrzymy się temu wewnętrznemu światu za pomocą obrazów, a nie słów.”
Najważniejsze wskazówki dla osoby prowadzącej:
Podkreśl, że nie oceniamy prac i nie są potrzebne żadne zdolności artystyczne. Wyjaśnienie, że w tym ćwiczeniu liczy się znaczenie, a nie poziom artystyczny, pomaga zmniejszyć niepokój i opór, zwłaszcza u osób, które początkowo mówią, że „nie są kreatywne” albo „nie mają talentu plastycznego”.
Udział i dzielenie się refleksjami są zawsze dobrowolne
Krótkie pytania do refleksji (wypowiadane na głos, bez konieczności odpowiadania):
Kiedy czujesz największy spokój i kontakt z tu i teraz?
Co pomaga ci zachować siłę w trudnych chwilach?
Czy istnieje obraz, miejsce, kolor lub symbol, który to dla ciebie przedstawia?
2. Główne działanie twórcze - „Mój wewnętrzny świat” (30-40 min)
Zaproś uczestników: „Stwórz pracę, która przedstawia twój wewnętrzny świat - miejsce lub symbol, w którym odnajdujesz spokój albo siłę.
Może być realny lub wyobrażony, abstrakcyjny albo konkretny. Nie ma niewłaściwego sposobu wykonania tego zadania.”
Wskazówki:
Można rysować, malować lub tworzyć kolaż
Cisza jest dozwolona i mile widziana
Osoba prowadząca spokojnie porusza się po sali, oferując swoją obecność, a nie interpretację
Muzyka:
Korzystaj z niej wyłącznie za zgodą grupy
Wybierz neutralne, nienarzucające się dźwięki
Uwzględniaj potrzeby sensoryczne (np. ADHD lub wrażliwość związaną z traumą)
3. Opcjonalne pisanie / nadawanie znaczenia (10 min)
Uczestnicy mogą zapisać kilka zdań (na odwrocie pracy lub na osobnej kartce):
Co ten obraz dla ciebie przedstawia?
Co ci daje, kiedy jest trudno?
Gdyby ten wewnętrzny świat mógł mówić, co by ci powiedział?
(Unikaj pytań „dlaczego”; skup się na znaczeniu i wsparciu.)
4. Krąg dzielenia się refleksjami (20-30 min)
Dzielenie się jest dobrowolne i może odbywać się:
w parach
w małych grupach
lub w pełnym kręgu
Pytania osoby prowadzącej:
Co ten obraz dla ciebie znaczy?
W jaki sposób wspiera cię w sytuacjach związanych ze szkołą lub pracą?
Z czym udało ci się ponownie połączyć podczas jego tworzenia?
Zasady facylitacji:
Inni nie interpretują pracy
Nie udzielamy rad
Słuchanie jest ważniejsze niż odpowiadanie
5. Refleksja i łagodne przejście ku przyszłości (15 min)
Pytania do refleksji grupowej:
Jak się czułeś, wyrażając swój wewnętrzny świat za pomocą obrazu?
Czego dowiedziałeś się o sobie lub co sobie przypomniałeś?
Do którego elementu tego obrazu możesz wrócić jeszcze dziś?
Co mogłoby pomóc ci jutro poczuć o 5% więcej spokoju?
Opcjonalne zakończenie pomagające wrócić do tu i teraz:
„Na chwilę zamknij oczy i wyobraź sobie swój wewnętrzny świat.
Zauważ, jakie odczucia wywołuje w twoim ciele.
Możesz wrócić do tego miejsca, kiedy tylko tego potrzebujesz.”
Uczestnicy mogą zapisać osobistą afirmację:
„Kiedy czuję zagubienie lub stres, przypomnę sobie…”
Oczekiwane rezultaty (dla uczestników):
– Większa świadomość wewnętrznych zasobów
– Wzmocniona zdolność do samoregulacji emocjonalnej
– Silniejsze poczucie godności, sprawczości i zaufania do siebie
– Mniejszy niepokój związany ze stresem szkolnym lub zawodowym
– Większa empatia i spójność grupy
Wskazówki dotyczące pracy z uwzględnieniem doświadczenia traumy:
– Brak obowiązku dzielenia się osobistymi historiami
– Bez analizowania ani interpretowania prac
– Unikaj pytań „dlaczego”; pytaj „jak / co ci to daje / co to dla ciebie znaczy”
– Szanuj granice sensoryczne i emocjonalne
Dostosowanie (kontekst / międzykulturowość / wiek):
– Odpowiednie dla grup o zróżnicowanych lub ograniczonych kompetencjach językowych
– Może być realizowane indywidualnie, bez dzielenia się na forum grupy
– Sprawdza się w różnych kulturach dzięki niewerbalnej formie ekspresji
– Czas trwania można skrócić lub wydłużyć zależnie od potrzeb grupy
Zalecenia dla osób prowadzących:
– Już na początku normalizuj opór wyrażany słowami „Nie jestem artystą”
– Podkreślaj osobisty charakter pracy: „Ważne, żeby była twoja”
– Pozwól pracować powoli; kreatywność nie przebiega liniowo
– Delikatnie łącz wnioski z codziennymi realiami szkoły i pracy