Radzenie sobie ze stresem i budowanie wewnętrznej stabilności
Temat: Odporność psychiczna
Intensywność emocjonalna: NISKA
Format: Ćwiczenie wspierające
Ważne uwagi: Ćwiczenie można wykorzystać jako przygotowanie do zajęć o dużej intensywności emocjonalnej lub jako działanie podsumowujące po nich.
Źródło / Autor: Zaadaptowane przez Fundację Otwarty Dialog
Temat
Odporność psychiczna
Powiązane również z
Władze i instytucje, zdrowie psychiczne oraz wszystkie pozostałe tematy
Cel (obszar uczenia się)
Wspieranie uczestników w rozpoznawaniu reakcji na stres i ćwiczeniu prostych technik samoregulacji, które pomagają odzyskać poczucie stabilności i kontroli.
Grupa docelowa
Młodzież (14–18 lat) / młodzi dorośli (18–35 lat)
Liczebność grupy
6–20 uczestników
Czas trwania
20–45 minut (elastycznie)
Potrzebne materiały
Papier, długopisy, krzesła lub maty (opcjonalnie)
Instrukcja krok po kroku:
Rozpoczęcie i ugruntowanie (5 min)
Zaproś uczestników, aby usiedli wygodnie i wykonali kilka spokojnych oddechów.Świadomość ciała (10 min)
Skieruj uwagę na odczucia fizyczne (na to, w których miejscach ciała odczuwany jest stres).
Rysowanie lub cicha obserwacja - dzielenie się refleksjami jest opcjonalne.Proste narzędzia samoregulacji (10-15 min)
Przećwiczcie 1-2 techniki (ćwiczenia oddechowe, ugruntowanie, świadomość zmysłowa).Opcjonalna rozmowa w parach lub refleksja (5-10 min)
Skupcie się na tym, co pomaga, a nie na samym stresie.
Oczekiwane rezultaty (dla uczestników):
– Większa świadomość sygnałów płynących z ciała
– Poznanie prostych strategii wyciszających
– Większe poczucie ugruntowania i równowagi
Wskazówki dotyczące pracy z uwzględnieniem doświadczenia traumy:
– Nie koncentruj się na „mapowaniu stresu” ani na jego szczegółowej analizie
– Udział i dzielenie się doświadczeniami są dobrowolne
– Podkreślaj odczucia z ciała i dostępne zasoby, zamiast przyczyn stresu
Dostosowanie (kontekst / międzykulturowość / wiek):
Ćwiczenie można wykorzystać przed zajęciami o dużej intensywności emocjonalnej lub po nich.
W przypadku młodszych grup skróć część refleksyjną i zadbaj o bardziej zabawową formę ćwiczeń.
Zalecenia dla osób prowadzących:
Podkreśl, że stres jest doświadczeniem indywidualnym i każda reakcja na niego jest ważna. Unikaj oceniania i porównywania. Skup się na możliwości wyboru, dostosowaniu tempa oraz normalizowaniu reakcji.
Kwestie do rozważenia przed wdrożeniem:
Na podstawie wcześniejszych realizacji należy zaznaczyć, że rysowanie nie sprawdziło się w przypadku osób należących do bardziej marginalizowanych społeczności. Samo rysowanie wywoływało więcej stresu („nie mam talentu”) niż przynosiło ulgę. Metody należy zawsze dostosować do konkretnej grupy — nie każda z nich będzie odpowiednia dla wszystkich.
Początkowo techniki oddechowe przyjmowano sceptycznie, jednak pod koniec okazały się bardzo przydatne. Uczestnicy cieszyli się, że poznali nowe narzędzie radzenia sobie ze stresem. Warto jednak zaznaczyć, że podczas realizacji ćwiczenie oddechowe nie sprawdziło się w grupie dorosłych mężczyzn (20+) ze społeczności romskiej z Zakarpacia. Było dla nich frustrujące i wywoływało więcej stresu niż ulgi. Dobrze sprawdziło się natomiast w grupie kobiet.