Krąg doświadczeń
Temat: Odporność psychiczna
Intensywność emocjonalna: WYSOKA
Format: Warsztat rozszerzony
Źródło / Autor: Koncepcję opracowała Yuliia Sinkevych (Ukraina) w ramach programu Storytelling Rooms.
Adaptacja: Anastasia Netrebytska, z zastosowaniem podejścia uwzględniającego traumę i skoncentrowanego na młodzieży.
Temat
Odporność psychiczna
Powiązane również z
Zdrowie psychiczne • Wspólnota i włączenie społeczne • Praca z młodzieżą z uwzględnieniem traumy • Dialog po konflikcie
Cel (obszar uczenia się)
Stworzenie bezpiecznej przestrzeni uwzględniającej doświadczenie traumy, w której młode osoby dotknięte wojną mogą zastanowić się nad własnymi doświadczeniami, wzmocnić odporność psychiczną oraz poczuć się dostrzeżone i wspierane - bez presji ujawniania szczegółowych osobistych historii.
Warsztat stawia na obecność, godność, nadawanie znaczenia i wzajemne wsparcie, a nie na opowiadanie historii w celu ich dokumentowania.
Grupa docelowa
Młodzi dorośli (18-35 lat)
Przede wszystkim młode osoby dotknięte wojną, przesiedleniem, stratą lub długotrwałą niepewnością.
Liczebność grupy
8-15 osób (zalecane)
Maksymalnie 18 osób przy udziale dwóch osób prowadzących.
Czas trwania
2-2,5 godziny
Potrzebne materiały
Krzesła ustawione w kręgu
Flipchart lub duże arkusze papieru i markery
Karty skojarzeniowe (np. Dixit, Open Dialogues for Peace)
Małe przedmioty symboliczne lub ilustracje
Woda i lekkie przekąski
Opcjonalne elementy wspierające ugruntowanie (spokojna muzyka, świeca, przedmiot sensoryczny)
Instrukcja krok po kroku:
1. Krąg otwierający i wprowadzenie (30 min)
Osoba prowadząca przedstawia cel warsztatu i opisuje go jako przestrzeń sprzyjającą refleksji i wzajemnemu wsparciu. Uczestnicy przedstawiają się za pomocą metafory Drzewa Tożsamości (krótko i dobrowolnie):
Korzenie – pochodzenie / kultura
Pień – doświadczenia / umiejętności
Gałęzie – marzenia
Liście – wspierające osoby
Burze – wyzwania (bez podawania szczegółów)
Podkreśl, że uczestnicy zawsze sami decydują, jak głęboko chcą się podzielić swoim doświadczeniem.
2. Ustalenie zasad bezpieczeństwa i współpracy (15–20 min)
Wspólnie opracujcie zasady obowiązujące w grupie:
Prawo do odmowy udziału / zasada STOP
Poufność
Bez udzielania rad i analizowania wypowiedzi
Szacunek dla ciszy i emocji
Wyjaśnij:
„Nikt nie musi opowiadać całej swojej historii. Sama obecność i słuchanie są już formą uczestnictwa.”
3. Wejście w temat (15 min)
Każda osoba wybiera jedną kartę skojarzeniową lub ilustrację.
Pytanie pomocnicze:
„Co w tym obrazie lub słowie odpowiada temu, jak czujesz się dzisiaj?”
Krótkie wypowiedzi, pojedynczo. Pozostali uczestnicy ich nie komentują.
4. Krąg refleksji (45-60 min)
Główna część warsztatu. Uczestnicy wypowiadają się - lub rezygnują z wypowiedzi - na temat:
uczuć, metafor i refleksji
tego, co zmieniło w nich życie w warunkach wojny
tego, co pomaga im zachować człowieczeństwo, kontakt z teraźniejszością lub nadzieję
Bez szczegółowych opisów wydarzeń. Pozostali słuchają w ciszy.
Rola osoby prowadzącej:
dbać o odpowiednie tempo
normalizować przerwy i chwile ciszy
delikatnie przekierowywać szczegółowe, drastyczne opisy ku refleksji nad ich znaczeniem
5. Nadawanie nowej perspektywy za pomocą symboli (20 min)
Uczestnicy wybierają obraz lub przedmiot symbolizujący:
siłę
wsparcie
równowagę
godność
nadzieję
Każda osoba może powiedzieć:
„Wybieram to, ponieważ…”
6. Refleksja końcowa i ugruntowanie (20 min)
Pytania do prowadzonej refleksji (wybierz 2-3):
Co zabieram ze sobą z tego kręgu?
Co mnie dzisiaj wspierało?
Co pomoże mi zachować równowagę po zakończeniu spotkania?
Zakończ ćwiczeniem ugruntowującym:
spokojne oddychanie
zwrócenie uwagi na ciało
orientacja sensoryczna w pomieszczeniu
Upewnij się, że uczestnicy kończą warsztat w stanie emocjonalnej równowagi.
Oczekiwane rezultaty (dla uczestników):
Większe poczucie godności, bycia dostrzeżonym i przynależności
Wzmocniona empatia i zaufanie w grupie
Zmniejszenie napięcia emocjonalnego dzięki wspólnej refleksji
Większa zdolność do przyjmowania własnych doświadczeń z zachowaniem równowagi i nadawania im znaczenia
Mniejsze poczucie osamotnienia we własnej historii
Wskazówki dotyczące pracy z uwzględnieniem doświadczenia traumy:
Bez presji na ujawnianie osobistych lub traumatycznych szczegółów
Milczenie jest pełnoprawną formą uczestnictwa
Unikaj pytań „dlaczego”; skupiaj się na pytaniach „co”, „jak” i „co pomaga”
Warsztat nie służy zbieraniu ani dokumentowaniu historii uczestników
Uwaga dotycząca bezpieczeństwa psychologicznego:
Zapewnij dostęp do wsparcia psychologicznego na miejscu albo przekaż jasne dane kontaktowe do wykwalifikowanego specjalisty zdrowia psychicznego. Uczestnicy powinni wiedzieć, że mogą skorzystać z pomocy, jeżeli emocje staną się przytłaczające.
Dostosowanie (kontekst / międzykulturowość / wiek):
Odpowiednie dla grup mieszanych (osoby wewnętrznie przesiedlone, wolontariusze, aktywiści, weterani)
Czas można nieznacznie skrócić, ale nie poniżej 2 godzin
Nie zaleca się prowadzenia z osobami niepełnoletnimi bez dodatkowych zabezpieczeń
Podczas warsztatu unikaj nagrywania, filmowania i sporządzania notatek
Zalecenia dla osób prowadzących:
Wymagane są zaawansowane umiejętności facylitacji oraz kompetencje w zakresie pracy uwzględniającej traumę
Zachowuj neutralność; nie interpretuj ani nie przeformułowuj wypowiedzi uczestników
Pozwalaj na ciszę i spokojne tempo
Zawsze kończ ugruntowaniem i refleksją ukierunkowaną na przyszłość
Przed rozpoczęciem przygotuj jasny plan zapewnienia wsparcia