1. Rozgrzewka i wprowadzenie (25 min)

Wyjaśnij cel ćwiczenia:

„Dziś stworzymy krótkie scenki teatralne przedstawiające stereotypy obecne w codziennym życiu.
Celem nie jest ich utrwalanie, lecz zauważenie, jak powszechne są, i zastanowienie się nad ich wpływem”. Następnie podaj prostą definicję:
Stereotyp = uproszczone lub uogólnione przekonanie służące do opisywania ludzi albo sytuacji.

Stereotypy są głęboko zakorzenione w naszym otoczeniu kulturowym, społecznym i medialnym. Ich otwarte nazywanie jest kluczowym elementem krytycznego przełamywania utrwalonych schematów. Uczestnicy muszą jednak rozumieć dlaczego je nazywają oraz że celem ćwiczenia nie jest wzmacnianie stereotypów ani zawstydzanie kogokolwiek. 

Wspólnie ustalcie zasady bezpieczeństwa:

• Nie używamy prawdziwych imion ani osobistych ataków

• Nie używamy mowy nienawiści ani treści upokarzających

• Skupiamy się na sytuacjach, a nie na konkretnych osobach

• Każdy ma prawo odmówić udziału

Podkreśl, że celem są nauka, zwiększanie świadomości i refleksja - a nie ocenianie.

2. Podział na grupy i wybór tematu (10 min)

Przykład: „Przyjrzyjmy się teraz stereotypom obecnym wokół nas - w mediach, szkole, codziennych rozmowach lub mediach społecznościowych. Nie twierdzimy, że są one prawdziwe. Wręcz przeciwnie: wydobywamy je na powierzchnię, aby zrozumieć, jak działają i w jaki sposób krzywdzą. Wyobraźcie sobie więc, że możecie wyciągnąć stereotyp z kieszeni - coś, co usłyszeliście lub zobaczyliście w świecie, a nie coś, w co sami wierzycie. Wykorzystamy je jako materiał do krótkich scenek”.

Podziel uczestników na grupy liczące 3-5 osób.

Opcjonalnie: przekaż każdej grupie 2-3 początki zdań, na przykład:

• „Nastolatki zawsze…”

• „Dziewczęta / chłopcy nie potrafią…”

• „Ludzie ze wsi / z miast są…”

• „Influencerzy są…”

• „Imigranci są…”

• „Ukraińcy są…”

• „Sportowcy / artyści / kujony są…”

• „Osoby, które ubierają się jak ___, są…”

Każda grupa wybiera jeden początek zdania, nad którym będzie pracować.

3. Przygotowanie scenki (15 min)

Zadanie: „Stwórzcie scenkę trwającą 1-2 minuty, która przedstawia ten stereotyp w przerysowany lub łatwo rozpoznawalny sposób”.

Opcjonalnie: grupy mogą również przygotować realistyczną, wolną od stereotypów wersję tej samej sytuacji.

4. Występy (10 min)

Każda grupa przedstawia swoją scenkę.

Po każdym występie zadaj krótko następujące pytania:

• „Jaki stereotyp został przedstawiony?”

• „Gdzie spotykamy się z nim w codziennym życiu?”

5. Wyjście z ról. Dekonstrukcja i refleksja (15-25 min)

A. Rozpoznawanie stereotypów

• Jakie stereotypy się pojawiły?

• Dlaczego one istnieją?

B. Wpływ

• Jak takie stereotypy mogą wpływać na ludzi w codziennym życiu?

• Jakie emocje mogą wywoływać?

C. Alternatywna perspektywa

• „Jak wyglądałaby ta sytuacja bez stereotypu?”

• Grupy krótko opisują lub ponownie odgrywają scenkę bez stereotypu.

D. Refleksja osobista

• „Czy kiedykolwiek przypisano ci jakiś stereotyp?”

• „Jak wyglądała twoja reakcja lub próba zakwestionowania go?”

Na zakończenie zapytaj:

• „Co zabierzesz z tego ćwiczenia do swojego codziennego życia?”