Zajmowanie stanowiska (konfrontacja opinii)
Temat: Odporność psychiczna
Intensywność emocjonalna: NISKA
Format: Ćwiczenie wspierające
Źródło / Autor: Opracowano na podstawie praktyk dialogu partycypacyjnego i edukacji obywatelskiej
Temat
Zajmowanie stanowiska (konfrontacja opinii)
Powiązane również z
Dialog międzykulturowy, uczestnictwo, kultura demokratyczna, wspólnota i włączenie społeczne
Cel (obszar uczenia się)
Wspieranie uczestników w wyrażaniu własnych perspektyw, słuchaniu odmiennych punktów widzenia oraz doświadczaniu różnicy zdań przebiegającej w atmosferze wzajemnego szacunku - w angażujący ruchowo i włączający sposób.
Grupa docelowa
Młodzież (14-18 lat) / młodzi dorośli (18-35 lat)
Liczebność grupy
8-25 uczestników
Czas trwania
20-35 minut
Potrzebne materiały
Otwarta przestrzeń; dwa wyraźnie oznaczone obszary lub narożniki
Instrukcja krok po kroku:
Przygotowanie przestrzeni (3-5 min)
Oznacz dwa przeciwległe końce sali, reprezentujące dwa stanowiska (np. zgadzam się / nie zgadzam się albo to / tamto). Wyjaśnij, że zmiana miejsca jest dozwolona i wręcz zalecana.Stwierdzenia i zajmowanie stanowiska (10-15 min)
Odczytaj stwierdzenie odnoszące się do życia społeczności, włączenia lub codziennych doświadczeń. Zaleca się ułożenie stwierdzeń w trzech poziomach - od lżejszych i bardziej konkretnych po nieco bardziej refleksyjne - aby lepiej poznać grupę docelową. Przykładowe stwierdzenia: „Humor pomaga ludziom szybko nawiązać kontakt w grupie” oraz „Komfort i poczucie przynależności nie zawsze oznaczają to samo”. Stwierdzenia można dostosować do grupy docelowej i kontekstu realizacji ćwiczenia. Dobrym sprawdzianem jest następujące kryterium: uczestnik powinien móc zająć stanowisko bez poczucia, że ujawnia zbyt wiele o sobie, bez zawstydzenia ani presji, by uzasadniać je osobistą historią.
Uczestnicy przechodzą na stronę, która najlepiej odzwierciedla ich pogląd.
Krótkie wypowiedzi (5-10 min)
Zaproś maksymalnie 2-3 osoby z każdej strony, aby krótko wyjaśniły, dlaczego wybrały dane stanowisko (maks. 30 sekund na osobę, aby zachować dynamikę i poczucie bezpieczeństwa).Refleksja i zmiana miejsca (5 min)
Po wysłuchaniu argumentów uczestnicy mogą zmienić stronę, jeśli zmieniła się ich perspektywa. Poprowadź krótką refleksję grupową nad tym, jak uczestnicy czuli się, zajmując stanowisko, słuchając innych lub zmieniając miejsce.
Oczekiwane rezultaty (dla uczestników):
– Większa świadomość różnorodnych perspektyw obecnych w grupie
– Ćwiczenie pełnego szacunku słuchania i wyrażania opinii
– Mniejszy lęk przed różnicą zdań
– Silniejsze poczucie włączenia pomimo różnic
Wskazówki dotyczące pracy z uwzględnieniem doświadczenia traumy:
– Stwierdzenia należy wybrać wcześniej; nie powinny wywoływać silnych reakcji emocjonalnych
– Zabieranie głosu jest dobrowolne; można pozostać na wybranym miejscu w ciszy
– Należy kłaść nacisk na ciekawość, a nie debatę czy przekonywanie
Dostosowanie (kontekst / międzykulturowość / wiek):
W grupach międzykulturowych należy wybierać stwierdzenia odnoszące się do codziennych doświadczeń, a nie do polityki lub tematów silnie związanych z tożsamością. Podczas pracy z młodszymi uczestnikami - lub profilaktycznie, aby ograniczyć ryzyko sytuacji konfliktowych - zaleca się stosowanie metody DESC jako uporządkowanego sposobu jasnego i pełnego szacunku wyrażania własnego stanowiska.
Zalecenia dla osób prowadzących:
Przedstaw różnicę zdań jako naturalny i wartościowy element życia społeczności. Nie traktuj ćwiczenia jako debaty. Obserwuj emocjonalny ton rozmowy i reaguj, gdy dyskusja staje się osobista lub polaryzująca. Schemat DESC powinien być widoczny, a uczestników należy zachęcać do korzystania z niego podczas wypowiedzi.
Na czym polega metoda DESC
Metoda DESC to uporządkowana technika, która pomaga jasno i z szacunkiem wyrażać własną perspektywę, zwłaszcza w sytuacjach różnicy zdań lub napięcia. Stosuje się ją w zarządzaniu konfliktami, komunikacji asertywnej i facylitacji.
Skrót oznacza:
D – Describe (opisz)
Przedstaw sytuację rzeczowo i neutralnie, bez oceniania ani interpretowania.E – Express (wyraź)
Opowiedz o swoich uczuciach, reakcjach lub obawach związanych z sytuacją.S – Specify (sprecyzuj)
Jasno określ, czego oczekujesz lub co powinno się zmienić.C – Consequences (konsekwencje)
Wyjaśnij pozytywny rezultat lub wpływ oczekiwanej zmiany (albo - w niektórych sytuacjach - skutek jej braku).
Struktura ta pomaga unikać obwiniania, uogólnień i eskalacji, wspierając konstruktywną komunikację opartą na osobistym doświadczeniu.
Dodatek 1
Rozwinięcie schematu DESC:
D – Describe (opisz sytuację w neutralny sposób)
E – Express (wyraź swoje uczucia lub obawy)
S – Specify (określ, co powinno się zmienić)
C – Consequences (wyjaśnij, co zmieni się, jeśli do tego dojdzie)
Przykład:
D: Kiedy ktoś przerywa mi podczas spotkania...
E: ...mam poczucie, że nikt mnie nie słucha, i trudno mi się odnaleźć.
S: Zależy mi na możliwości pełnego wyrażenia swoich myśli.
C: Dzięki temu będę w stanie lepiej wyjaśnić swój pomysł, a rozmowa będzie skuteczniejsza.