Droga Niepewności (czyli: list poprzez metaforę)
Temat: Szkoła i praca
Intensywność emocjonalna: ŚREDNIA
Format: Ćwiczenie główne
Źródło / Autor: Opracowane przez Novapolis Association
Temat
Szkoła i praca
Powiązane również z
Dobrostan emocjonalny, tożsamość, odporność psychiczna, opowiadanie historii
Cel (obszar uczenia się)
Wspieranie młodych osób w odkrywaniu i wyrażaniu osobistych doświadczeń związanych ze szkołą, pracą i zmianami życiowymi za pomocą metaforycznego opowiadania historii, przy jednoczesnym wzmacnianiu poczucia sprawczości, samoświadomości i emocjonalnej troski o siebie.
Grupa docelowa
Młodzież (15-18 lat) / młodzi dorośli (18-35 lat)
Liczebność grupy
6-20 osób
Czas trwania
45-60 minut
Potrzebne materiały
Papier lub notesy
Długopisy / markery
Karteczki samoprzylepne lub fiszki
Flipchart lub miejsce na ścianie
Opcjonalnie: spokojna muzyka w tle
Instrukcja krok po kroku:
1. Rozgrzewka metaforyczna (10-15 min)
Zaproś uczestników do opisywania neutralnych lub codziennych pojęć za pomocą metafor (np. „Szkoła jest jak…”, „Uczenie się czegoś nowego jest jak…”). Osobom mniej zaznajomionym z myśleniem metaforycznym może pomóc podanie 2-3 dodatkowych przykładów.
Cel: łagodne pobudzenie wyobraźni, bez wywierania presji emocjonalnej.
2. Wybór tematu (5 min)
Wyjaśnij, że uczestnicy sami wybierają, czym chcą się zająć.
Podaj przykłady (niepewność, zmiana, presja, nadzieja, oczekiwania), ale podkreśl, że mogą wybrać dowolną emocję lub temat.
Wyraźnie zaznacz, że uczestnicy sami decydują o głębokości i formie pracy oraz o tym, czy chcą się nią podzielić.
3. Odkrywanie metafory (10-15 min)
Polecenie:
„Gdyby wybrane uczucie lub temat przybrały postać miejsca, przedmiotu, zwierzęcia albo symbolu - czym by były?”
Uczestnicy zapisują lub rysują krótkie metaforyczne odpowiedzi.
4. Ćwiczenie główne - pisanie listu (15-20 min)
Zaproś uczestników do napisania krótkiego listu skierowanego do wybranego tematu (np. „Droga Niepewności”). Zachęć ich do posługiwania się metaforami, obrazami i emocjami zamiast faktami.
Dopuszczalne są również inne formy (lista punktowana, rysunek z podpisami, notatka głosowa).
5. Dobrowolne dzielenie się i wyjście z roli (10 min)
Zaproś chętne osoby do podzielenia się jednym zdaniem, obrazem lub słowem.
Zakończ krótkim ćwiczeniem pomagającym wyjść z roli (rozciąganie, nazywanie przedmiotów znajdujących się w pomieszczeniu, spokojny oddech), aby w pełni powrócić do chwili obecnej.
Oczekiwane rezultaty (dla uczestników):
– Większa zdolność wyrażania doświadczeń za pomocą metafory
– Silniejsze poczucie sprawczości i możliwości wyboru w opowiadaniu własnej historii
– Mniejsze przeciążenie emocjonalne dzięki symbolicznemu dystansowi
– Pogłębiona autorefleksja dotycząca szkoły, pracy lub okresów przejściowych
Wskazówki dotyczące pracy z uwzględnieniem doświadczenia traumy:
– Podkreślaj możliwość wyboru, poczucie kontroli i prawo do odmowy udziału
– Nie utożsamiaj głębi wypowiedzi z cierpieniem; doceniaj szczerość i troskę o siebie
– Wykorzystuj metaforę jako bezpieczny dystans wobec bezpośredniego opowiadania o traumie
Dostosowanie (kontekst / międzykulturowość / wiek):
Dla młodszych grup: wybieraj lżejsze tematy i częściej wykorzystuj rysowanie
Dla grup międzykulturowych: umożliwiaj wyrażanie się w różnych językach
W szczególnie wrażliwych kontekstach: pozostaw dzielenie się dobrowolnym lub anonimowym
Zalecenia dla osób prowadzących:
Wyraźnie zaznacz, że historie nie stają się „lepsze” tylko dlatego, że są bardziej bolesne
Normalizuj prostotę i lekkość
Obserwuj oznaki przeciążenia i proponuj ćwiczenia ugruntowujące
Dawaj przykład uważnego, pełnego szacunku słuchania i postawy wolnej od oceniania