Walizka spokoju
Temat: Zdrowie psychiczne
Intensywność emocjonalna: ŚREDNIA
Format: Ćwiczenie wspierające
Związek z ćwiczeniem głównym: Wspierający wariant ćwiczenia głównego
„Mój wewnętrzny świat, w którym odnajduję spokój”
(ćwiczenie narracyjne oparte na sztuce, wspierające poczucie sprawczości i samoregulację)
Źródło / Autor: Autorzy zestawu narzędzi
Ćwiczenie inspirowane narracyjnymi i metaforycznymi praktykami samoregulacji wykorzystującymi elementy sztuki
Temat
Zdrowie psychiczne
Powiązane również z
Samoregulacja, radzenie sobie ze stresem, zmiany i okresy przejściowe, przygotowanie do egzaminów i rozmów kwalifikacyjnych, bezpieczeństwo emocjonalne
Cel (obszar uczenia się)
Pomóc uczestnikom rozpoznać oraz mentalnie „spakować” osobiste zasoby emocjonalne i symboliczne, do których mogą świadomie powracać w stresujących sytuacjach związanych ze szkołą, pracą lub zmianami życiowymi.
Grupa docelowa
Młodzież (14-18 lat) / młodzi dorośli (18-35 lat)
Liczebność grupy
6-25 osób
Czas trwania
45-75 minut
Potrzebne materiały
Papier w formacie A4 (lub wydrukowany szablon walizki / plecaka)
Flamastry, kredki ołówkowe, kredki świecowe
Długopisy
Opcjonalnie: czasopisma, nożyczki i klej (do wykonania kolażu)
Opcjonalnie: spokojna muzyka w tle (wyłącznie za zgodą grupy)
Instrukcja krok po kroku:
1. Wprowadzenie do ćwiczenia (5-10 min)
Wprowadzenie osoby prowadzącej:
„Wyobraź sobie, że za chwilę znajdziesz się w nowej lub stresującej sytuacji - w nowej szkole, na rozmowie kwalifikacyjnej, na egzaminie albo podczas trudnego dnia w pracy. Nie możesz kontrolować wszystkiego wokół siebie, ale możesz zdecydować, co zabierzesz ze sobą w swoim wnętrzu.”
Delikatnie pobudź wyobraźnię uczestników:
Co pomaga Ci poczuć więcej spokoju?
Co przypomina Ci o tym, kim jesteś?
Co Cię wspiera, gdy sytuacja staje się przytłaczająca?
Podkreśl:
Ta walizka ma charakter symboliczny, a nie praktyczny. Chodzi o wewnętrzne zasoby, a nie o przedmioty, które trzeba posiadać.
2. Aktywność twórcza - „Walizka spokoju” (25–35 min)
Instrukcja:
„Narysuj otwartą walizkę, plecak lub torbę.
Umieść w niej symbole, obrazy, słowa lub kolory przedstawiające to, co pomaga Ci:
– zachować spokój
– pamiętać, kim jesteś
– utrzymać skupienie lub nadzieję
Nie ma dobrych ani złych odpowiedzi.”
Możliwe przykłady (podaj je tylko w razie potrzeby):
Zdjęcie bliskiej osoby
Fragment tekstu piosenki lub jedno słowo
Drzewo, kamień lub światło
Cytat, modlitwa lub afirmacja
Symbol związany z Twoją kulturą lub osobistą historią
Uczestnicy mogą rysować, tworzyć kolaże albo łączyć słowa i obrazy.
3. Opcjonalna refleksja pisemna (5-10 min)
Zaproś uczestników do odpowiedzi na jedno lub dwa pytania:
Który element Twojej walizki jest teraz dla Ciebie najważniejszy?
Kiedy chcesz „otwierać” tę walizkę?
O czym ta walizka pomaga Ci pamiętać w odniesieniu do siebie?
4. Dzielenie się i nadawanie znaczenia (10-20 min)
Formy dzielenia się (wybierz jedną):
Praca w parach
Małe grupy (3-4 osoby)
Cichy spacer po galerii prac
Proponowane pytania:
Który element chcesz mieć zawsze blisko siebie?
W jaki sposób wspiera Cię on w sytuacjach szkolnych lub zawodowych?
Jak możesz wykorzystać ten obraz przed stresującym wydarzeniem?
Przypomnienie dla osoby prowadzącej:
Uczestnicy sami wyjaśniają znaczenie swoich prac - inne osoby ich nie interpretują.
5. Zakończenie i wyjście z ćwiczenia (5-10 min)
Łagodny powrót do teraźniejszości:
„Spójrz jeszcze raz na swoją walizkę.
Wybierz z niej jedną rzecz, którą możesz zabrać ze sobą dzisiaj.”
Opcjonalne ćwiczenie ugruntowujące:
Nazwij jedną rzecz, którą widzisz, słyszysz lub czujesz w pomieszczeniu
Delikatnie rozciągnij ręce lub stopy
Opcjonalny pomost ku przyszłości:
„Co mogłoby pomóc Ci poczuć jutro choćby o 5% więcej spokoju?”
Oczekiwane rezultaty (dla uczestników):
– Większe poczucie emocjonalnego przygotowania
– Większa świadomość osobistych zasobów pomocnych w radzeniu sobie z trudnościami
– Wizualna metafora wspierająca samoregulację
– Mniejszy niepokój przed wyzwaniami związanymi ze szkołą lub pracą
Wskazówki dotyczące pracy z uwzględnieniem doświadczenia traumy:
– Skupiaj się na zasobach dostępnych obecnie i w przyszłości, a nie na traumatycznych doświadczeniach z przeszłości
– Pozwól uczestnikom samodzielnie wybrać poziom emocjonalnej głębi
– Normalizuj niewielkie, zwyczajne źródła spokoju
– Uwzględnij wyraźny moment wyjścia z ćwiczenia / ugruntowania
Dostosowanie (kontekst / międzykulturowość / wiek):
– Dobrze sprawdza się w różnych kulturach i niezależnie od poziomu umiejętności czytania i pisania
– Ćwiczenie można skrócić na potrzeby zajęć szkolnych
– Odpowiednie jako element przygotowania do egzaminów lub programów aktywizacji zawodowej
– Szablony pomagają młodszym uczestnikom oraz osobom, które nie wiedzą, od czego zacząć
Zalecenia dla osób prowadzących:
– Podkreślaj możliwość wyboru, poczucie kontroli i dbanie o siebie
– Unikaj pytań „dlaczego”; stosuj pytania „jak / co to daje”
– Przed włączeniem muzyki uzyskaj zgodę grupy
– Przypominaj, że zawartość walizki może zmieniać się z czasem