1. Wprowadzenie do koncepcji (15 minut)

Osoba prowadząca krótko i przystępnie przedstawia ideę dialogu demokratycznego, zadając pytania i angażując uczestników. („Dialog demokratyczny nie polega na przekonywaniu innych ani na wygrywaniu sporów. Chodzi w nim o uznanie prawa drugiej osoby do istnienia, wypowiadania się i niezgadzania się - przy jednoczesnej ochronie własnej godności i granic.”)

Wskazówka dla osoby prowadzącej: Niech ten wstęp będzie krótki. To wprowadzenie, a nie wykład.

2. Stacje refleksji: dlaczego warto się angażować - i dlaczego nie? (15 minut)

Rozmieść w sali 3 arkusze flipchartowe z następującymi pytaniami:

1. Co zyskuję, gdy podejmuję dialog z osobami, które myślą inaczej?

2. Co ryzykuję lub tracę, gdy podejmuję taki dialog?

3. Co sprawia, że dialog demokratyczny budzi we mnie poczucie bezbronności?

Uczestnicy swobodnie przemieszczają się między arkuszami, zapisując krótkie odpowiedzi lub słowa kluczowe. Następnie poprowadź refleksję grupową:

• Jakie prawidłowości zauważacie?

• Które pytania były łatwiejsze, a które trudniejsze?

• Co was zaskoczyło?

3. Osobiste granice i wybór (15 minut)

Indywidualna refleksja (pisemna lub w ciszy):

• Kiedy czuję gotowość do podjęcia dialogu?

• Kiedy lepiej jest się wycofać?

• Jakie sygnały świadczą o tym, że moje granice są przekraczane?

Opcjonalnie: rozmowa w parach. Kluczowy przekaz, który warto podkreślić:

Decyzja, by nie angażować się w dialog, również może być demokratycznym wyborem sprzyjającym odporności psychicznej.

4. Opcjonalna scenka: obserwowanie dialogu demokratycznego (15 minut)

Uczestnicy tworzą trzyosobowe grupy:

• Osoba A: wyraża zdecydowaną lub populistyczną opinię (przygotowaną przez osobę prowadzącą).

• Osoba B: praktykuje dialog demokratyczny (słuchanie, stawianie granic, zadawanie pytań).

• Osoba C: pełni rolę obserwatora.

Po 5–7 minutach osoba obserwująca dzieli się spostrzeżeniami:

• Co wspierało dialog?

• W jakich momentach granice były szczególnie ważne?

• Kiedy wycofanie się z dialogu byłoby właściwe?

Unikaj skrajnych lub nienawistnych stanowisk. Celem jest ćwiczenie, a nie prowokowanie.

5. Wyjście z ról. Refleksja końcowa (30 minut)

Pomóż uczestnikom powrócić do siebie i wyjść z odgrywanych ról.

Dyskusja grupowa:

• Co utrudnia dialog demokratyczny?

• Co sprawia, że mimo wszystko warto go podejmować?

• Jak mogę wykorzystać tę świadomość w codziennym życiu?

Opcjonalne pytanie na zakończenie:

„Jedno zdanie o dialogu, które chcę zapamiętać, to…”