Co rozumiemy przez „bezpieczną przestrzeń”
W kontekście tego zestawu narzędzi bezpieczna przestrzeń jest:
Bezpieczna psychologicznie - uczestnicy czują, że mogą zabrać głos, pozostać w ciszy lub się wycofać bez kary i oceniania.
Ugruntowana etycznie - zgoda, poufność i poszanowanie granic nie podlegają negocjacjom.
Relacyjna - bezpieczeństwo jest współtworzone dzięki zaufaniu, obecności i zachowaniu osoby prowadzącej; same zasady go nie gwarantują.
Dynamiczna - bezpieczeństwo jest stale monitorowane i dostosowywane w trakcie procesu, a nie „ustalane” jednorazowo na początku.
Tworzenie takiej przestrzeni jest stałym zadaniem osoby prowadzącej, a nie jednorazową instrukcją.
Podstawowe zasady tworzenia bezpieczeństwa
Wybór i zgoda
Udział jest zawsze dobrowolny. Uczestnicy mogą:
samodzielnie decydować o głębokości swojego zaangażowania;
nie odpowiadać na pytania lub nie brać udziału w wybranych działaniach;
w dowolnej chwili przerwać, zrobić pauzę lub opuścić zajęcia.
Cisza, obserwacja i udział niewerbalny są pełnoprawnymi formami zaangażowania.
Jasne ramy i przejrzystość
Na początku każdej sesji osoba prowadząca jasno wyjaśnia:
cel procesu;
czego uczestnicy mogą się spodziewać;
czemu ta przestrzeń nie służy (np. terapii, składaniu osobistych wyznań, debacie lub dokumentowaniu).
Takie wprowadzenie wspiera regulację i zmniejsza niepokój.
Poufność i granice
To, czym podzielono się w tej przestrzeni, pozostaje w tej przestrzeni.
Uczestnikom przypomina się, aby:
mówili z perspektywy własnego doświadczenia;
nie przekazywali poza grupą historii innych osób;
pamiętali, że nikt nie ma obowiązku opowiadać grupie swojej osobistej historii.
Nagrywanie dźwięku lub obrazu oraz fotografowanie przebiegu zajęć nie jest zalecane — szczególnie w grupach spotykających się po raz pierwszy lub pracujących z tematami o wysokim poziomie wrażliwości - chyba że wszystkie zaangażowane osoby udzielą wyraźnej zgody.
Regulacja emocjonalna ważniejsza niż intensywność
Głębia nie musi oznaczać krzywdy. Osoby prowadzące:
monitorują narastanie emocji;
normalizują pauzy i przerwy;
odchodzą od drastycznych lub retraumatyzujących szczegółów i kierują uwagę ku znaczeniu, wartościom oraz zasobom.
Celem jest utrzymanie bezpiecznych ram i integracja doświadczenia, a nie przeciążenie emocjonalne.